Door: Frits Rosier

Zoals breed aangekondigd heeft afgelopen vrijdag 13 november 2015 de door de MSRE AA ism Fiabci georganiseerde excursie naar Antwerpen plaats gevonden. Activiteiten op de dag waren een bezoek aan het MAS (Museum Aan de Stroom), het havengebied in Antwerpen en toelichting over de ontwikkeling van het eilandje. Tien personen zijn carpolend vanuit diverse plaatsen in Nederland naar Antwerpen getrokken. De ontmoetingsplaats was een klein Antwerps café recht tegen over het MAS.

Na wat bijpraten en koffie drinken konden we ons melden bij een gids. Aan de voet van het imposante MAS gebouw gaf hij een zeer uitgebreide uitleg van het ontstaan van de stad Antwerpen. Daarbij liet hij op regelmatig en op ludieke wijze de band tussen Antwerpen en Nederland de revue passeren.

Het MAS is een samenvoeging van drie Antwerpse musea die tot begin van deze eeuw in aparte, historische gebouwen waren gehuisvest. De gebouwen voldeden niet aan de eisen die aan een modern museum worden gesteld en dus moest er iets nieuws komen. Als locatie van het nieuwe gebouw werd een historische plek in de stad gekozen. Het gebouw van het MAS moest op de plaats van het oude Havengebouw tussen het huidige Bonapartedok en het Willemsdok komen. Door deze keuze was er een beperkte voetprint voor het gebouw beschikbaar. Daarnaast moest het gebouw publieksvriendelijk, of zoals ze in Antwerpen zeggen een gebouw voor het volk, zijn en een markante uitstraling hebben. Van de ingezonden ontwerpen voldeden slechts enkele aan deze eisen en het winnende ontwerp was van het Nederlandse architecten bureau Neutelings Riedijk Architecten.

IMG_8744

Als gebouw is het MAS niet te missen. Niet alleen omdat het een van de weinige hoge gebouwen in Antwerpen is maar zeker ook door zijn vormgeving en materiaalkeuze. Minder zichtbaar maar volgens onze gids minstens zo uniek en typisch Nederlands is de constructie van het dragende deel van het gebouw. De gids legde de link tussen het bekende schilderij Het Melkmeisje van de Nederlandse schilder Vermeer. Zoals bekend draagt het melkmeisje het gewicht van de emmers doormiddel van een juk op haar schouders. Het melkmeisje is daarbij het dragend element en het juk dient om de draagkracht buiten de fysieke vorm van het dragende element te verdelen. Bij het MAS bestaat het dragend element uit een betonnen kern waar doormiddel van de juk constructie diverse etages aan zijn gekoppeld. De kunst van dit ontwerp is natuurlijk dat de jukconstructie aan alle zijden in evenwicht moet zijn om een stabiel gebouw te creëren.

IMG_8760IMG_8753

Niet alleen de uitstraling en de constructie van het MAS zijn indrukwekkend. Met de bouw van het MAS is een grootschalige gebiedsontwikkeling van het Noordelijk deel van de stad gestart. Een gebied dat zich eind twintigste eeuw tot een probleem wijk had ontwikkeld en dat na zonsondergang eigenlijk een “no go area” was geworden. De gebiedsontwikkeling is inmiddels goed opgang. Enkele plaatsen in de wijk zijn inmiddels zo gewild dat de vastgoedprijzen daar sneller stijgen dan elders in de stad.

Aansluitend op het bezoek aan het MAS en een voor Nederlanders zeer uitgebreide lunch hebben wij per bus de Antwerpse haven bezocht. Aansluitend was een ontvangst met de voor de haven verantwoordelijke Schepen (i.e. Wethouder) georganiseerd.

IMG_8765

Tijdens de busrit bleek al snel dat de Antwerpse haven zeer uitgestrekt is (kijk voor deze leuke tour op www.antwerpporttours.com. In oppervlakte schijnt zij zelfs groter te zijn dan de Rotterdamse haven. Die oppervlakte heeft te maken met de soort van bedrijvigheid in de haven. De Antwerpse haven wordt gedomineerd door petrochemische industrie, assemblage en opslag en verpakkingsbedrijven. Met name de laatste twee categorieën worden gekenmerkt door een relatief groot ruimtebeslag. Het ruimte beslag is volgens de Schepen niet het enige onderscheid tussen deze bedrijven. De opslag en verpakkingsindustrie is zeer arbeidsintensief en heeft veel behoefte aan relatief laag geschoold personeel. In de petrochemische industrie is juist behoefte aan schaars, hoogopgeleid personeel. Het tekort aan goed opgeleid personeel is een van de belangrijkste groeibeperkingen voor de Antwerpse haven. De andere beperkingen zitten in de geringe uitbreidingsmogelijkheden en de toegankelijkheid voor grote schepen. De toegankelijkheid van de Antwerpse haven wordt beperkt door de als gevolg van het grote getijde verschil (tot 5 meter) gebouwde sluizen die niet geschikt zijn voor de grootste zeeschepen. Nieuwe haventerreinen worden daarom buiten het sluizensysteem aangelegd, daar is gezien de ligging nabij de Nederlandse grens echter beperkt ruimte voor.

IMG_8774

Na het vertrek van de Schepen werd de dag afgesloten met een borrel. Een aantal van de aanwezigen grepen de gelegenheid aan om zich te fêteren op een Belgisch diner.